Akhisar'da Tütün ve Tütüncülük
AKHİSAR'DA TÜTÜNCÜLÜK
Akhisar tütün üretimiyle ünlü
bölgedir. Ege Bölgesindeki yıllık tütün üretiminin 1/6 - 1/5'lik bir kısmı
(yaklaşık 15-20 milyon kg.) Akhisar Ovasında yetiştirilir. Ülkemizde Akhisar denince
akla başta tütün ve zeytin gelmektedir.
Akhisar tütünü "Şark Tipi"
olarak tüm dünyada tanınır. Sigara üretiminde kullanılan tütün harmanların içine
belli oranda şark tipi tütün katılması tercih edilmektedir. Bu yüzden Akhisar
tütünü dünyanın önde gelen tütün tacirleri ve sigara üreticilerince özellikle
aranan ülkemizin önemli ihraç ürünleri arasındadır. Akhisar tütünü genel
karakteristik olarak açık sarı-kızıla çalan renkli küçük yapraklarıyla tipik bir
özellik taşır. Düşük nikotinli aromatik karakteri sayesinde zengin harmanların
önde gelen bileşeni konumundadır.
Akhisar'da 0.9 km2 alana kurulu
dev bir sigara fabrikası bulunmaktadır. Bu fabrikanın bazı kısımları ve makinaları
hala tamamlanamadığı için neredeyse 20 yıldır faaliyete geçememiştir. Ocak 1998'de
TEKEL İdaresi ile BAT (British American Tobacco Industries) firması arasında yapılan
bir ön anlaşma çerçevesinde 280 milyon dolarlık bir ortaklık tesis edilmesi
amaçlanmış ve TEKEL bu ortaklıktaki %48 payına karşılık gelen 135 milyon dolarlık
ödemenin bir kısmını Akhisar Sigara Fabrikasını vererek karşılamayı
öngörmektedir. (Güncelleme: Bu anlaşma sonradan askıya alınmıştır).
AKHİSAR'DA TÜTÜNÜN TARİHÇESİ
Akhisar'da tütün tarımının ne zaman
başladığı kesin olarak bilinmemektedir. Akhisar Ovası 16. yüzyıl başlarında pamuk
tarlaları, zeytinlikler, yemiş ağaçları, sebze ve meyve bahçeleriyle kaplıydı. Bu
yüzyılda tütünün anavatanı olan Amerika'dan eski dünyaya getirilmesiyle Akhisar ve
dolaylarında tütün tarımının başlamış olabileceği düşünülebilir.
Tütün tarımının Akhisar ekonomisine
olan katkısı 20. yüzyılın başlarında Trakya göçmenlerinin gelmesiyle çok
artmıştır. Yüksek verimli toprakları ve kaliteli tütünü sayesinde Akhisar 20.
yüzyılın ilk yıllarından itibaren Orta Doğu ve Balkanlar bölgesindeki en önemli
tütün üretim merkezlerinden biri haline gelmiştir. Akhisar'da 1898 yılındaki tütün
üretimi 21 ton iken, bu rakam 1943'te 5,500 tona (Toplam Türkiye üretiminin 1/10'u)
yükselerek, ülke ihracatının %3'ünü oluşturmuştur.
1927 yılının Kasım ayında
Akhisar'da bir Tütün Kongresi düzenlenmiş ve tütüncülüğün sorunlarıyla,
geleceği tartışılmıştır. Bu kongre esnasında ayrıca bir de sergi
düzenlenmiştir. Kongreye başta Tarım Bakanı olmak üzere, tütün üreticileri,
eksperler, yabancı tüccarlar ve firma temsilcileri katılmıştır.
Akhisar Tütün Kongresi, İstanbul'da
Türkçe ve Fransızca olarak yayınlanan "Türk Tütünleri Mecmuası"
tarafından tüm dünyaya duyurulmuştur. TEKEL idaresi de bu olayın anısına özel
sigaralar imal etmiştir.
 |
Akhisar Tütün Kongresi, Kasım
1927
|